TCM Campus

Alle lessen   Module 5: Patronen   Les 13

Module 5   Les 13   Liu Yin

De pathogene factoren: zes klimaten, van buiten en van binnen

Hoe herken je een pathogene factor aan zijn gedrag, en hoe weet je of hij van buiten komt of uit de eigen organen?

Na deze les ken je per factor het gedrag, de externe en de interne vorm met tekenen, tong, pols, principe en een formule als anker, en zie je welke kernpatronen uit module 1 in feite een interne factor zijn. De kenmerken zijn leerankers, geen gevalideerde criteria.

VAN BUITEN FACTOR EN GEDRAG VAN BINNEN acuut, aversie tegen kou product van een orgaan Wind-Koude, Wind-Hitte patroon 17; ook Wind-Water Wind 风 beweegt, plots, boven interne Wind (Lever) uit Hitte, uit Yang, uit leegte Koude dringt direct in Maag, darmen, baarmoeder Koude 寒 trekt samen, pijn Lege Koude: Yang-leegte Milt (7), Nier (12) hitte, zweten, uitputting alleen zomer, vaak met Vocht Zomerhitte 暑 zweet, put uit geen interne vorm altijd van buiten vochtig weer, natte grond gewrichten (19), het Midden Vocht 湿 zwaar, plakt, zakt de Milt laat vocht liggen patroon 8, 9 en 10 droge lucht, droge herfst via neus en mond: de Long Droogte 燥 droogt, Long eerst vloeistoffen verbruikt voorfase van Yin-leegte Hitte die naar binnen trekt Wind-Hitte wordt dieper heet Vuur 火 stijgt, droogt, Shen Vuur uit Lever, Hart, Maag patroon 2 en 15; Lege Hitte 11
Schematisch. Pijl naar het midden: zo ontstaat de factor; gestippeld vak: die vorm bestaat niet. Nummers: de 19 kernpatronen van module 1. Indeling naar leerboek.

Uit het hoofd

  • Zes factoren, zes gedragingen. Wind beweegt, komt plots en zit boven; Koude trekt samen en doet pijn; Zomerhitte komt alleen in de zomer, laat zweten en put uit; Vocht (boek: Damp) is zwaar, kleverig, zakt en blijft; Droogte droogt, de Long eerst; Vuur stijgt, droogt, verstoort de Shen en laat bloeden. ezelsbrug: Wind waait, Koude krimpt, Vocht plakt, Droogte barst, Vuur vlamt; Zomerhitte komt alleen in juli.
  • Buiten of binnen. Extern: acuut, aversie tegen kou of wind, pols floating; principe verdrijven. Intern: product van een orgaan, zonder buitenkant; principe de factor wegnemen en het orgaan herstellen. ezelsbrug: rilt de cliënt en drijft de pols, dan zit het buiten.
  • Interne Wind, drie bronnen. Extreme Hitte (Ling Jiao Gou Teng Tang), Lever-Yang die Wind wordt (Tian Ma Gou Teng Yin), Bloed- of Yin-leegte die Lege Wind geeft (bij Yin-leegte Da Ding Feng Zhu). Trillen, tics, duizeligheid, gevoelloosheid; ernstig stuipen of een beroerte; pols wiry. Principe: Wind bedaren, niet verdrijven. ezelsbrug: Wind uit Vuur, Wind uit Yang, Wind uit leegte.
  • Koude: vol of leeg. Vol (boek: Exces): plots, hevige krampende pijn, beter van warmte, dik wit beslag, pols tight; verdrijven en verwarmen. Leeg: Yang-leegte, chronisch kouwelijk, bleek en nat, pols deep, weak, slow; Yang verwarmen en versterken (Li Zhong Wan bij de Milt).
  • Zomerhitte. Alleen extern, alleen zomer: hitte, veel zweten, dorst, donkere schaarse urine, uitputting; vaak met Vocht (zwaar, misselijk, kleverig beslag). Tong rood; pols rapid. Zomerhitte klaren en Qi en vocht sparen (Qing Shu Yi Qi Tang). Verward en heet is hitteberoerte: 112.
  • Vocht en Droogte. Vocht: zwaar, kleverig beslag, pols slippery of soggy; transformeren en afvoeren (Vocht-Koude Ping Wei San, Vocht-Hitte San Ren Tang). Droogte: droge keel, neus, lippen en huid, droge hoest, droge tong; bevochtigen (warme Droogte Sang Xing Tang, koele Xing Su San). Droogte is de voorfase van Yin-leegte.
  • Hitte tegenover Vuur. Vuur is heter en droger, stijgt, verstoort de Shen, geeft bloedingen en zweren; tong rood met droog geel beslag, pols rapid en full. Hitte klaar je, Vuur laat je zakken; Vuur-gif: Huang Lian Jie Du Tang. ezelsbrug: Hitte is een warme kamer, Vuur een vlam die likt aan het plafond.

De rest van deze les is naslag.

Volgens de pathogene factoren: Hoe herken je een pathogene factor aan zijn gedrag, en hoe weet je of hij van buiten komt of uit de eigen organen?
Het schema als afbeelding, om te bewaren of te delen

Drie oefenvragen uit deze les

Casus. Man van 34, stratenmaker, in een hittegolf. Sinds vanmiddag hoofdpijn, rood gezicht, zweet hevig, grote dorst, plast weinig en donker, voelt zich leeg. Helder en goed aanspreekbaar, 38,2 graden. Tong rood en droog. Pols snel.
  1. Wind-Hitte
  2. 2 Lever-Vuur
  3. Zomerhitte

Antwoord: Zomerhitte. Seizoen, veel zweten, dorst, donkere schaarse urine en uitputting: Zomerhitte, die Qi en vocht wegdrijft. Geen keelpijn en geen aversie tegen kou: geen Wind-Hitte. Lever-Vuur is intern en hoort niet bij het seizoen. Hij is helder: geen hitteberoerte, wel koelen, drinken en in de gaten houden.

Casus. Vrouw van 81 in een hittegolf, op plaspillen. Haar dochter vindt haar suf en verward, de huid heet en droog, 40,6 graden. Wat eerst?
  1. Zomerhitte met Vocht: Vocht afvoeren
  2. Zomerhitte: Qing Shu Yi Qi Tang
  3. 112 bellen en koelen

Antwoord: 112 bellen en koelen. Verwardheid met een kerntemperatuur boven 40 graden na hitte is een hitteberoerte; de enige specifieke behandeling is snel koelen (Bouchama 2022). Een TCM-label hoort hier niet.

Casus. Vrouw van 52. Al maanden lichte trillingen van de handen, tintelingen, droge ogen en wazig zien, droge jeukende huid. Tong bleek en dun. Pols dun. De huisarts vond een normale schildklier en geen neurologische ziekte.
  1. Lege Wind uit Bloed-leegte
  2. Externe Wind
  3. Lever-Yang wordt Wind

Antwoord: Lege Wind uit Bloed-leegte. Kleine bewegingen op een bleke, dunne tong met droge ogen: het Bloed voedt de pezen niet, dus Lege Wind. Geen kloppende hoofdpijn of hoge bloeddruk: niet Lever-Yang. Niet acuut, geen buitenkant: niet extern.

De rest van deze les

In de cursus volgen de uitleg in stappen, 14 oefenvragen met casussen, 25 flashcards met gespreide herhaling, de valkuilen en de brug naar de fysiologie met bewijsklassen. Deze les hoort bij module 5: Patronen.

Probeer drie lessen gratisBekijk de cursus